معدن 24: نماز در اسلام به عنوان ستون دین معرفی شده و احادیث و روایات زیادی درباره این عبادت وجود دارد که هر کدام به بعدی از آن اشاره کرده اند.

 

روایتی از پیامبر(ص) درباره علت وجوب نماز
 در تمام عبادات، تنها فرمان الهی كفایت می كند، زیرا خداوند حكیم و پروردگار علیم، هیچ فرمانی را بدون جهت صادر نمی كند و هیچ دستوری را بدون حكمت و مصلحت نمی دهد، پس امر و حكمش به تنهایی بس است و نیازی به دانستن فلسفه آن نیست. بلكه می توان گفت اگر زمانی ماموریت انجام گرفت، از جهت شناخت فلسفه آن، بدون توجه به فرمان خدا، چنان عملی پذیرفته نخواهد شد، زیرا به به عنوان امر مولی انجام نگرفته، مگر آنكه هدف و انگیزه از انجام عمل، فرمان خدا باشد كه چون او فرمانفرما و ما بنده ایم.

غرض از فلسفه عبادت، معرفت بیشتر نسبت به مولی است، چون وقتی حكمت و فلسفه عمل فهمیده شد، محبت بنده نسبت به خدا زیادتر می شود و می داند كه او به مصالح و مفاسد داناست و در چیزی که فرمان می دهد و از چیزی که منع می فرماید خیری نهفته است.

علت وجوب نماز

در ابتدا به دو روایت از امام علی (ع) اشاره می کنیم. از حضرت علی(ع) روایت شده که فرمود: شما را به نماز و حفظ آن سفارش می كنم، زیرا آن بهترین عمل و ستون دین شماست.۱ همچنین امیرالمومنین (ع) در وصیت خود به حسنین علیهما السلام در شب آخر عمرخود فرمود: الله الله الصلوة؛ خدا را خدا را، درباره نماز در نظر آورید.

ابن سنان روایت كرده كه از حضرت رضا(ع) سوالاتی شد كه از جمله آنهاست این مساله كه چرا نماز واجب گردیده است؟ حضرت فرمود: علت وجوب نماز آن است كه آن نماز اقرار به ربوبیت برای خدای عزوجل و برانداختن شرك و طاغوت و به پا ایستادن در برابرخدای جبار"جل جلاله" با ذلت و مسكنت، و خضوع و اعتراف و طلب گذشت از گناهان گذشته، و نهادن صورت بر زمین در هر روز به جهت بزرگداشت خدای بزرگ است، و اینكه یاد كننده باشد بدون فراموشی و كراهت و گردنكشی و خاشع و ذلیل و راغب و طالب برای زیادتی در دین و دنیا علاوه برآنچه در آن است از لزوم و مداومت بر ذكر خدای عزوجل در شب و روز تا اینكه بنده، آقا و مدبر و آفریدگار خود را فراموش ننماید، پس گردنكشی نكرده و طغیان ننماید، و در یاد خدایش باشد و در پیشگاه پروردگار خود بایستد،در حالی كه از گناهان بیزار و نماز او را از تمام انواع فساد مانع گردد.۲

همچنین از امام مجتبی(ع) روایت شده كه فرمود: عده ای از یهود خدمت رسول خدا(ص) شرفیاب گشته، اعلمشان پرسید خدا برای چه در این پنج وقت، نمازهای پنجگانه را واجب فرموده است؟ حضرت فرمود؛ وقتی خورشید طلوع می كند، برای آن حلقه و دایره ای است كه در آن داخل می شود، هنگامی كه درآن داخل شد، زوال شمس محقق می گردد، پس هر چه زیر عرش است، برای جلال پروردگارم، تسبیح می نماید وآن ساعتی است كه در آن پروردگارم بر من درود می فرستد، پس خدای عزوجل بر من و امت من، در آن ساعت نماز را واجب فرموده است و گفته نماز را از زوال شمس تا نصف شب بپادار. (آیه شریفه ۷۸،سوره اسرا)

و آن ساعتی است كه جهنم در آن ساعت، روز قیامت آورده می شود، پس هیچ مومنی نیست كه در این ساعت به سجده یا ركوع یا قیام موفق گردد،جزآنكه خداوند عزوجل جسد او را برآتش حرام گرداند.

و اما نماز عصر، پس آن ساعتی است كه آدم در آن از درخت خورد، پس خدا او را از بهشت بیرون كرد. خداوند فرزندان او را به این نماز تا روز قیامت فرمان داده،و آن را برای امت من برگزید، پس آن از محبوب ترین نمازهاست به سوی خدای عزوجل و مرا سفارش فرمود كه آن را از میان نمازها محافظت نمایم.

و اما نماز مغرب؛ پس آن ساعتی است كه خداوند در آن، توبه آدم را پذیرفت و میان ساعتی كه از درخت خورد تا زمانی كه خداوند بر او توبه را پذیرفت، سیصد سال از روزهای دنیا بود، و در روزهای آخرت روزی ایست مانند هزار سال، از وقت نماز عصر تا عشا پس آدم سه ركعت نماز خواند؛ یك ركعت برای خطای خود و یك ركعت برای خطای حواء و ركعت دیگر برای بازگشتش به سوی خدا، پروردگارا عزوجل این سه ركعت را بر امت من واجب فرمود؛ و آن ساعتی است كه دعاء درآن مستجاب است، و خداوند مرا وعده داده كه هر كس او را در این ساعت دعا كند او را اجابت نماید،و این نمازی است كه پروردگار عزوجل مرا به آن امر نموده و فرموده؛ منزه است خدا، هنگامی كه شب كرده و زمانی كه صبح می نمایید. (آیه شریفه ۱۷ سوره روم)

و اما نماز عشاء؛ پس برای قبر تاریكی است و برای روز قیامت تاریكی می باشد، خداوند من و امتم را به این نماز در این وقت فرمان داده تا قبور آنها را روشن ساخته و نوری گردد برای صراط، و هیچ قدمی نیست كه به سوی نماز عشا برداشته شود، جز آنكه خداوند جسد"صاحب" آن را برآتش حرام ساخته و آن نمازی است كه خداوند برای پیمبران قبل از من بر گزیده است.

و اما نماز صبح؛ به راستی كه آفتاب وقتی طلوع می كند، بر دو شاخ شیطان طلوع می كند، خداوند مرا فرمان داده كه نماز صبح را قبل از طلوع آفتاب و پیش ازآنكه كافر برای آن سجده كند به جا آورم، پس امت من برای خدا سجده سجده كند و تعجیل درآن نزد خدا محبوب تر است،و آن نمازی است كه فرشتگان روز و شب برآن گواهی دهند یهودی گفت؛راست گفتی یا محمد! ۳

۱- بحار الانوار، ج ۲، ص ۲۰۹
۲- وسائل الشیعه، ج۲ ، ص ۴
۳- الوافی، ج ۲، ص ۱۶؛ وسائل الشیعه، ج ۲، ص ۸؛ بحارالانوار، ج ۸۲، ص ۲۵۳ و علل الشرایع، ج ۲، ص